
LONTAR TATTWA PURWA BUMI KAMULAN
Purwa Bhumi Kamulan termasuk kelompok lontar Tattwa.
Lontar ini berisi ajaran tentang penciptaan dunia yang diuraikan secara mitologis. Seluruhajarannya bersifat Siwaistik. Pokok-pokok ajarannya sebagai berikut :oBhatara Bhatari adalah dua sumber kekuatan yang mula-mula ada. Darikekuatan yoga Bhatari terciptalah Dewata, Panca Resi, dan Sapta Resisebagai isinya dunia.o Pada tahap berikutnya barulah diciptakandunia. Gangga tercipta dari cucuran keringat. Samudra tercipta darigaram yang keluar dari badan. Prathiwi tercipta darigaram yangkeluar dari badan. Selanjutnya Sanghyang Dharma menciptakan"Mahapadma", Matahari, Bulan, Panca mahabutha dan Catur Pramana.oSetelah itu, Bhatari Uma merubah wujudnya sebagai Durga. Bulu-bulubadannya diciptakan sebagai Kala sumber kejahatan didunia. Dengankekuatan yoganya, Durga menciptakan semua isi samudra (ikan dsb.nya).oBhatari Guru kemudian turun ke bumi sebagai Bhatara Kala karenatertarik oleh kekuatan pandang Bhatari Durga. Dan dengan kekuatanyoganya Bhatara Kala menciptakan Kala. Manusia adalah santapan BhataraKala. Manusia yang disantap adalah :o Orang yang lahir pada wuku carik (wuku wayang).o Kadana Kadani (kembar siam)o Bersaudara Limao Tunggak Wareng (tus tunggal)o Unting-unting (?)o Uduh-uduh rare bajang (?)oSelanjutnya Bhatara Kala turun ke dunia membuat tempat pemujaan. Begitupula Brahma, Wisnu dan Iswara diperintahkan turun ke dunia. Brahmasebagai Brahmana. Wisnu sebagai Bhujangga. Iswara sebagai Resi.oBrahmana, Bhujangga dan Resi diberi tugas oleh Bhatara Kalamenghaturkan sesaji kepada dirinya dan Bhatari Durga dan meruwatsepuluh jenis kekotoran (manusia).o Itulah permulaan manusia memujaTuhan. Bhatara Kala dan Bhatari Durga tidak lagi menyantap manusia.Rupanya yang mengerikan kembali seperti semula sebagai Guru dan Uma,kembali ke Siwapada.
TEKS
Om purwa bhumi kamulan, padukaBhatari Uma; mijil saking limo-limo nira Bhatara guru. Mulaning hanaBhatari minaka somah Bhatara ; mayoga sira Bhatari.
Mijil tasira dewata, Panca Resi, Sapta Resi; Kosika, sang Garga, Maitri,Kurusya, sang Pratanjala. Kosika wikan padyargha, sinapa deningBhatara; mijil ta sang hyang Kosika, sakeng kulit sangkanira.
Mijilta sira sang Garga, sakeng daging sangkanira; mijil ta sira sangMaitri, sakeng otot sangkanira. Mijil ta sang hyang Kurusya, sakengbalung sangkanira, mijil ta sang Pratanjala, sakeng sumsum sangkanira.Genep isi ning bhuwana, apan sampun winastonan; ingutus ikang Bhatara,kalih lan sira Bhatari.
Kinon sira (ng) gawa loka, neher sirasinanmata, kang wikan patengranira, sina pa de Bhatara. Kosika mlesatmangetan, matemahan dadi dengen, sang Garga mlesat mangidul, matemahandadi sang mong.
Sang Maitri mlesat mangulon, matemahan dadi ula,Kurusya mlesat mangalor, matemahan dadi bwaya. Pratanjala mlesat (ring)madhya, matemahan hyang kurma raja, ingutus sang Pratanjala, tumurunmanggawe loka. LUmampah nda tan parowang, ingutus Bhatari Uma; deningpaduka Bhatari, tumurun sang Pratanjala. Neher amit anganjali, Bhataralawan Bhatari, angadeg sireng pantara, awang-awang uwung-uwung. Tanhananing sarwa katon, tan hana ning sarwa umung. Ahening cipta Bhatari,alekas anggawe loka, maka daging ing bhuwana, kalih lan sang Pratanjala.
Karingetakuyu-kuyu, adres titis ing sarira. Tumiba mangkeng Bhatari, mijil taBhatari gangga. Mulanira duk samana. Asat karinget Bhatari; metu uyahsaking awak, ginutuk ta sepet asin. Tumibeng Bhatari gangga, mijilBhatari samudra; dinulu awak Bhatari, metu lemah saking awak. TumibengBhatari samudra, mijil Bhatari prathiwi; sarimbag loning prathiwi,sa-payung lo ning akasa. Mulanira duk samana, mayoga ta sira muwah,alekas anggawe loka ......
Yoganira sanghyang Dharma mijil tekang maha padma, maka sesek ing bhuwana.Mijilta radtya wulan, maka suluh ing bhuwana; mijil lintang taranggana, makatulis ing bhuwana. Mijil panca maha Bhuta, maka urip ing bhuwana; mijilta catur pramana apah, teja, bayu akasa. Urip ing anda bhuwana sampunapasek; mangke punang jagat traya apan sampun sirayoga.